Wednesday, April 12, 2006

Kamingaw


sinulat ni Katrina Balmaceda


Usa ra gyud akong hinungdan atong adlaw na naglakaw-lakaw ko sa mga dalan sa New York. Usa ka hulagway ang naglabaw sa akong imahinasyon, ug diritsu-diritso akong paglakaw ug panan-aw tungod niini. Mura sad ko'g usa ka New Yorker, kay wala ko'y lingi-lingi, ma wala man o ma tuo, kay desperada kong nangita ini.

Fish ball.

Dili man gyud tungod sa kagutom, apan, mahulog nang ikaduhang rason sa akong pagpangita. Ang maong nagpalihok gayud sa akong duha ka tiil kay ang kamingaw. Kamingaw para sa Pinas, sa Sugbo. Ang mga handuraw na naglutaw-lutaw sa akong huna-huna nagbilin nakong dili mahimutang.

Mao na nagsuroy-suroy ko sa New York atong adlawa. Aw, buot huna-hunaon, ang pagsuroy-suroy sa usa ka Bisdak, wala man unta'y tuyo. Pero sa New York, murag wa man sila kaila anang klasehang pagsuroy. Hinuon, wala sila nakatilaw sa kalaay sa probinsya. Bisan ang matawag na paspas na dagan sa kinabuhi sa syudad sa Sugbo, hinay ra gihapun para sa usa ka New Yorker. Pananglitan, dinhi sa Times Square. Diritsu-diritso ra'g lakaw ang mga tawo. Deadma. Paspas kaayo manglakang, murag gipangbitad og kabayo. Ilang mga ulo, atubangan ang panan-aw; wala'y lingi-lingi. Ilang mga puti na ulo, wala'y lihok-lihok. Ilang mga ulo, murag mga fish ball…
Nagdali kog lusot-lusot sa mga tawo. Puno kaayo'g mga tawo ang dalan. Sa atbang na bilding, ga patong-patong ang mga billboard. Puno kini'g mga babay'g laki na puros ga tingsi; mga babay'g laki na murag nahutdan og panapton kay mga huot ug mubo kaayog mga gipangsul-ob. Mga babay'g laki na naghuwat tagdon, naghuwat mapistahan sa lantaw sa usa ka Bisdak na nalagput sa New York, usa ka Bisdak na pabadlong kaayog liug tungod mulingi ug muhangad gyud kini. Kung wa pa ko napandul, nagpabilin unta kong nagtanga. Daghana ba diay'g billboard dinhi sa New York, noh? Labwan pang Manila.

Nagpadayun ko, ug nilabay kog mga tindahan. Agoy, akong Bisdak na liug, nangatul nasad na mulingi. Dili ko uy. Kay makit-an nasad nako ang ngalan sa tindahan na lisud ilituk kung dili ka kwartahan. Apan, ang akoang pagka-ignorante ang nadaug. Nihunong ko ug nitutok sa bintana sa tindahan sa akong tuo. Perteng ninduta sa mga hayhil. Duna'y pula na naa'y ribbon, itom na na'y buwak ug puti na sinaw-sinaw. Naa'y mga panyo na lahi-lahi'g kolor ug pattern. Apan, kita kos mga presyo, ug intawn ning Bisdaka ni, gi multiplay dayun ang dolyar sa singkwentay-kwatro, ug hapit nakuyapan! Tungod sa akong pagdali-dali'g hawa, nakabangga kog babaye nga ga bitbit og kape.

"Watch where you're going!" ingun siya. (Ay, imbis itom gud iyang sanina. Halos katungas mga tawo dinhi, mag itom lang sige.)

Ug akong Bisdak na utok, naghuna-huna na kung maglakaw-lakaw kaha ko sa mga dalan sa Sugbo na nag itom na trench coat ug nagbitbit pa gyud og kape, ma head turner gyud tingali ko tungod mahimong kataw-anan. Mawad-an sad og lami ang kape kay masagulag abog gikan sa dyipni. Aw, pero, kadyut sa… diba ang abog man kuno ang nagpalami sa fish ball sa Pinas?
Nidiritso na ko hangtud naabot ko sa Central Park. Dakoa ba sad ani uy. Duna'y estatuwa sa usa ko babaye na nakigduwa og mga koniho. Nalingaw ko sa pagtan-aw sa mga turista na nagpakodak na nagsabak niini. Luyo sa estatwa, dako kaayo ang lanaw, ug mingaw kaayo. Dapit ani, naglinya ang mga punuan. Sa ilalum, daghang mga bangko na nagpalandong sa mga dahon. Nilingkod ko sa usa ka bangko ug naminaw sa kanta-kanta sa mga langgam. Akong paglantaw nilibot sa parke. Nilingi ko sa wala ug sa tuo, ug nakaplagan nako ang dakong diperensya sa New York ug sa Pinas. Tungod naa'y niduol ug nangutana kung asa paingon ang parahanan og bus, naputol akong pagpamalandong, ug tinapulan nakong gitudlo ang direksyon gamit sa akong baba. Ug nibuhakhak og katawa ang tawo.

"Pinay ka noh?"

Nitan-aw ko niya, nakalitan, ug nitando. Katong hapona, nakakita kog amiga, kadamay na Bisdak sa dako na New York. Ug tungod lang atong usa ka hapon na nilingi siya nako ug nitan-aw sad ko niya, nadiskubrihan nako kung asa makapalit og fish ball dinhi sa New York. (Sa tinuod lang, mas lami ang abog sa Pinas kaysa abog sa New York , pero oki ra, basta aduna la'y fish ball.)

Lagi, ingun sila, ayaw gyud paglingi-lingi bisag asa kung naa ka sa New York . Bisan manglilimos, ayaw tagda. Pero, unsaun, Bisdak man ko bisan asa pa ko malagput. Ug diha sa paglingi-lingi, sa paglantaw-lantaw, nako nasinatian ang akong Sugbo sa tunga-tunga sa usa ka syudad na dili akoa.

7 Comments:

Blogger pau2x said...

hello bal...=)
di nako makaya imong gisulat...hehe...bisdak na kau ka...very impressive...=)
may unta naa sad koy cebuano klas para makasabot intawn ko...=(

3:19 PM  
Blogger aCey said...

kuyawa, da! naa pa`y retrato~retrato!

3:41 PM  
Blogger theresianangbisdak said...

yeah right rish! :p (da, di na jud ko ninyo kataw-an nila shirley! hehehe)

6:42 PM  
Blogger aCey said...

nice imong gi-ilis nga pic, bal! lami kaayo tan-awon and balls.

12:41 PM  
Anonymous miss_perfect said...

yehey! finally, someone agrees eith me na fish ball jud na ang naa sa picture. betchai, dili na dumplings, laysiu na na fish ball! :-D

12:59 PM  
Blogger aCey said...

again, ngek ngek ngek ngeeeek.

1:10 PM  
Blogger Betchai said...

Dili! Dili! Dumplings gyud na. :P Hehe. Laysiu gyud ning New York when it comes to fishballs. ;)

Bitaw, lami gyud nang hugaw. :) Special ingredient X ang abug sa tanan na mga pinoy street food. PUNGKO-PUNGKO!

-Betchai

8:40 PM  

Post a Comment

<< Home