Tuesday, April 11, 2006

New York Moment ni Joharra Junasa


Ako isa ka Pinay, isa ka bisdak. Ania ko karon sa New York naglingkod sa isa sa mga bangko sa Central Park. Lima ka tuig na ko diri sa New York. Nagtrabaho ko sa isa sa mga law firms dinhi.

Isip Pinay ug langyaw nianing lugara ang akong kinabuhi kay hastang lisura, hilabi na nga nia ko sa New York na hastang dako-a. Isa gyud daw ang New York sa pinakadako nga siyudad sa kalibutan. Sentro pa dyud kini sa "Finance and Commerce" mao nang paspas dyud and dagan sa adlaw.

Kung naay panahon, dili man dyud nato malikayan na maglingawlingaw, moadto sa parke, sa Broadway, mga museyum, mga night clubs matag gabii ug uban pa. Pananglit sa mga suroyanan kay ang Solomon R. Guggenheim Museum ug Metropolitan Museum of Art, duha ni sila sa hilabing maayo sa kalibutan. Tapos naa pa sa Coney Island na ilado sa ilang dagat ug "amusement parks".

Akong angkunon malingaw dyud ko diri sa New York ug daghang klase-klasing trabaho na imong makita. Maski waitress ka makapadala na ka ug sapi sa Pinas, dolyar pa!! Mao bitaw daghan dyud mubalhin diri sa New York sukad pa dyud kinaadtong 1640's. Ug dihang gibutyag ang New York na pinaka "Ethnically Diverse City" sa kalibutan kay tungod, kaniadto, sa panahon sa "Industrial Revolution" kadaghanan sa mga tawo gikan sa langyaw na nasud namalhin diri sa New York kay daghan and oportunidad. Gikan pa sa panahon ni George Washington sentro na ang New York sa negosyo. Gitawag gani and New York kaniadto nga pinakadako na "Immigrant Labor Force" sa kalibutan. Ug tungod niini klasi-klasi dyud na kultura ang akong makita dinhi. Pareha sa Queens, one-fifth kuno sa papyulasyon kay Asyano-Amerikano. Naa gani diha nahimutang ang Chinese ug Korean community sa New York. Sa Harlem, na nahimutang sa Manhattan, daghan pud dihang Jamaican ug Puerto Rican. Tapos sa Bedford-Stuyvesant, sa Brooklyn, nahimutang ang pinkadako nga Black community sa tibuok Estados Unidos. Dili pa kini mao, daghan pa dyud ug nagkalahi-lahi lang ang kultura na naa diri.

Isip Pinay, lahi pud ang akong naandan ug namatngonan na kultura. Lahi pud ang linggwahe na naandan na gamiton. Kay wala man nagdako diri sa New York lisud dyud and pagayon-ayon sa nagkalahi-lahi lang na kultura.

Kay ako isa man ka trabahante ug residente diri kinahanglan dyud nako na mubasa ug englis, maminaw ug englis, mutan-aw ug englis. Maayo gani adunay daghan library diri sa New York. Aduna pud silay 74 kabuok na newspaper outlets sa tibuok NewYork. Unya 141 na estasyon sa radyo sa AM ug 248 sa FM. Naa pud 50 ka channels sa telebisyon, dili pana cable ha. Ug tungod niini dali na kaayo ang pag-istorya ug pagsabay sa mga Amerikano.

Usahay naa man pud tay makaila na sama nako, langyaw pud, sa opisina, sa laing distrito, sa party ug uban pa, mao na ginapaninguha pud nako na magtuon dili lang kay linggwahe ug kultura sa mga Amerikano kung dili apil napud sa uban aron makasabot ug makasabay. Maayo gani na aduna napud silay balasahon sa nagkalahi-lahing linggwahe. dili lang kay balasahon naa pud sa radyo ug telebisyon. Ug niining pamaagiha, dili lang kay makahibalo ko, ako pud masabtan ug merespeto, dili lang ang ilang linggwahe, kung dili apil napud ang kultura.

Sa kadugay nako diri sa New York, nakasuroy nako sa halos tanang suroyanan, makadiritso nako ug inenglis ug makasabay nako sa mga Amerikano. Angkunon ko na dili gihapon nako kalimtan ang akong pagkapinoy. Ibilin ko gihapon sa akong huna-huna ug kasing-kasing ang "TATAK PINOY". Hinumdumon ko gihapon ang preskong hangin sa atong bukid, ang kabaw na naa sa tunaan, ang gamay'ng kawayan na balay, ang klasi-klasing prutas, ang mga pinoy na batasan ug uban pa.

Mas ulaw huna-hunaun na nagtuon kita sa kultura, linggwahe sa ubang nasud pero sa atong nasud mismo, kung asa, diha ta na tao ug nakamatngon ug buot, wala kita masayod.

5 Comments:

Blogger kanahangbisdak said...

psssst! di ba ang isa tagalog man na? usa tingali ang sakto oi.

4:54 PM  
Blogger aCey said...

blonde lagi ka sa pic, jo?!

12:40 PM  
Blogger Betchai said...

Bitaw. Blonde lagi ka sa picture. Ngano man? Nya, ni taas lagi ka! Ngano man na?! Haha.

Maayo ni pagka-research. Good presentation of facts and details. Ana gyud na basta mass comm uy. ;)

-Betchai

8:35 PM  
Blogger leah said...

asa na diay si PACIA day? naa uban nimo dinha sa new york?

6:05 PM  
Anonymous Anonymous said...

maayong adlaw kanimo Ms.Joharra Junasa. Ako si Ramil Junasa,taga Butuan City, Philippines. Nalingaw ko sa imong sugilanon dinhi saimongblog. Pag-ayo ayo nalang dinha... kung gusto kang mobalos sa ako mensahe, email lang sa ramil_jaictin@yahoo.com

salamatug pag amping sa kanunay..
ramil

11:46 AM  

Post a Comment

<< Home